Dear Zachary, A letter to a son about his father, 2008, Kurt Kuenne

Κυριακή μεσημέρι. Η ώρα για να δει κανείς το The Parent Trap (1961, David Swift) ή το Δεσποινίς Διευθυντής (1964, Ντίνος Δημόπουλος). Όχι το Dear Zachary.
 

Το Dear Zachary είναι ένα ντοκιμαντέρ που ξεκίνησε να ετοιμάζει ο Kurt Kuenne για τον παιδικό του φίλο Andrew Bagby ώστε να καταγράψει τις αναμνήσεις αυτών που τον αγάπησαν, πριν ο χρόνος και η λήθη αρχίσουν να εξαφανίζουν τα ίχνη του. Ο καρπός αυτής της δουλειάς, θα χαριζόταν στον Zachary, τον γιο του Andrew, για να γνωρίσει έστω κι έτσι τον πατέρα του. 

Αυτή ήταν η ευγενής πρόθεση του κινηματογραφιστή, αυτό περιμένει να δει ο θεατής κι αυτό από μόνο του θα ήταν αρκετό. Στα πρώτα λεπτά ένιωθα ότι είχα δει την ταινία και περίμενα με τα χαρτομάντηλα παραδίπλα να συντονιστώ με την απώλεια ξένων ανθρώπων, που για λίγο θα τους ένιωθα και δικούς μου. Φαντάστηκα ότι θα μιλούσαν για τον Andrew  η γυναίκα του, πώς γνωρίστηκαν, τα αδέρφια του, τι πλάκες του έκαναν μικροί, οι γονείς, πόσο περήφανοι ήταν, οι φίλοι, τι πιστός, τι καλόκαρδος, οι συνάδελφοι, τόσες προοπτικές. Τι κρίμα που έφυγε, τι αστείες αναμνήσεις έχουμε, τι παράξενες συνήθειες είχε, τι κρίμα που ο γιος του θα μεγαλώσει χωρίς αυτόν, αλλά τι τυχερός από την άλλη, που θα έχει πάντα κοντά του όλους αυτούς τους ανθρώπους να τον υποστηρίζουν και να τον φροντίζουν. Καμία σχέση. Οι ανατροπές ξεκινούν νωρίς και δε σταματούν.

Αφηγηματικά, η ταινία στηρίζεται σε δύο άξονες. Ο ένας αφορά στο ταξίδι του Kuenne στην Αγγλία, σε πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών και εν τέλει, στον Καναδά, για να βρει τους ανθρώπους που γνώριζαν τον Andrew και να μαζέψει υλικό από τα δικά τους αρχεία, να βιντεοσκοπήσει τις μαρτυρίες τους και τα τρυφερά τους μηνύματα στον Zachary. Ο δεύτερος άξονας είναι τα γεγονότα, που βρίσκονται διαρκώς σε εξέλιξη. Καταρχάς, πολύ γρήγορα μαθαίνουμε ότι ο Andrew δολοφονήθηκε και έτσι προστίθεται μια νέα διάσταση στην ιστορία. Τα πράγματα περιπλέκονται, όταν ένοχος μοιάζει να είναι η πρώην κοπέλα του, Shirley. Όταν η Shirley ανακοινώνει πως είναι έγκυος με το παιδί του, εκεί δικαίως κάποιος μπορεί να θεωρήσει ότι αυτή είναι η μεγάλη ανατροπή, ότι από εδώ και στο εξής θα παρακολουθήσουμε τη δίκη, την υιοθεσία του παιδιού από τους παππούδες κι ότι κάπως έτσι θα κυλήσει το υπόλοιπο της ταινίας. Δυστυχώς η πλοκή έχει άλλη εξέλιξη, οι ανατροπές συνεχίζονται, αλλά αν σας πω περισσότερα θα σας τα έχω πει όλα και δεν έχω μεγαλώσει έτσι. «Κράτα και κάτι για τον εαυτό σου» έλεγε η μαμά, αν και μάλλον κάτι άλλο εννοούσε.

Το Dear Zachary είναι ένα ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ, φτιαγμένο με ειλικρινή αγάπη, εξολοκλήρου από τον φίλο του θανόντος, ο οποίος βρέθηκε άθελά του να καταγράφει μια βαθειά τραγική ιστορία. Τα περισσότερα πλάνα αρχείου είναι γυρισμένα με ερασιτεχνικές κάμερες της δεκαετίας ’90, ενώ οι συνεντεύξεις, τελείως ανεπιτήδευτα βιντεοσκοπημένες, με μεσαία πλάνα και κάμερα σε τριπόδι, πιθανότατα χωρίς κανέναν από πίσω και χωρίς σπουδαίο φωτισμό. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα η εικόνα να είναι ‘επίπεδη’ και να έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με τα ελάχιστα πλάνα από super 8, θα έλεγε ένας αυστηρός κριτής. Όμως εδώ μιλάμε για one man show ντοκιμαντέρ, γυρισμένο χωρίς χρήματα και υπό πολύ δύσκολές, συναισθηματικά, συνθήκες, οπότε πείτε στον αυστηρό κριτή μέσα σας να πάει μία βόλτα και να γυρίσει σε δύο ώρες.

Ο Kuenne έχει ρίξει μεγάλη βαρύτητα στο μοντάζ και χρησιμοποιώντας πλάνα από τις ταινιούλες που γύριζε στην εφηβεία του με πρωταγωνιστή τον Andrew ή από home videos οικογενειακών του στιγμών, έχει φτιάξει ενότητες που επενδυμένες με την αφήγησή του σκηνοθέτη, αποκτούν τελείως διαφορετική σημασία. Αδιαμφισβήτητα, η όλη διαδικασία λειτούργησε ψυχοθεραπευτικά για τον ίδιο τον Kuenne και πιθανότατα για όλους τους αγαπημένους ανθρώπους του Andrew που είχαν την σπάνια ευκαιρία να εκφράσουν για άλλη μια φορά την αγάπη τους προς αυτόν. Οι προθέσεις των συμμετεχόντων είναι που κάνουν την ταινία προσιτή σε όλους, ανεξαρτήτου φύλου και εθνικότητας, γιατί πέρα από όλες τις συγκλονιστικές πτυχές της συγκεκριμένης ιστορίας, όλοι έχουμε χάσει κάποιον κοντινό μας άνθρωπο, όλοι ξαναπαίζουμε στο μυαλό μας στιγμές που ήμασταν μαζί, όλοι ευχόμασταν οι στιγμές αυτές να είχαν κρατήσει έστω λίγο, τόσο λίγο, παραπάνω.

Δείτε την, γιατί μέσα από την ζοφερή ιστορία που μας αφηγείται ο σκηνοθέτης, προκύπτει μια άλλη πανανθρώπινη ιστορία για τη δύναμη που διαθέτουμε να μετουσιώνουμε ακόμα και τα πιο αποτρόπαια γεγονότα της ζωής μας σε αγάπη για τη ζωή και όρεξη για να αφήσουμε πίσω μας κάτι καλύτερο από αυτό που βρήκαμε.